ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
9
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
ديباچه در كتاب حاضر كوشش كردهام از اخلاق و رفتار ، آداب و طرز زندگى يكى از جالب توجهترين ملل عالم تصويرى بدست بدهم . ملتى كه افتخاراتش بيشتر زادهء اعمال و اقداماتى است كه در گذشتههاى دور انجام گرفته است ولى هنوز گرفتار عوارض كهولت نشده بلكه كاملا لياقت آن را دارد كه باز در تاريخ فرهنگ و جهان آينده سهم بسزائى به عهده بگيرد . بخصوص زندگى در دربار شاه ايران را با تفصيل خاص وصف مىكنم زيرا آداب و رسوم تمام ملت تا اندازهاى زياد به پيروى از اوست و در عين حال اين سلسله كه اصل و نسبى ترك و تاتار دارد نتوانسته است خود را از تأثير عنصر ايرانى بر كنار نگاهدارد . از آن گذشته براى تمام واردان به اين كشور و مسافران اروپائى راهنمائيها و اشاراتى دارم كه در خوراك چه نكاتى را رعايت كنند و پرهيز از چه چيزها را لازم بشمرند ؛ زيرا ديدهام كه چه بسيار از آنان در اثر جهل بدين نكات به بيمارى دچار آمدهاند و پس از مدت كوتاهى مقهور آن شدهاند ؛ درحالىكه با اندكى احتياط مىتوانستند از اين فرجام بگريزند . آنچه مىگويم حاصل تجربهء من است . كوتاهى من در رعايت اصول بهداشتى در به دو امر باعث شد كه تا لب گور برسم ، و فقط تصادف سبب شد كه از چنگ مرگى نزديك بگريزم . بسيارى نصايح مرا پذيرفتند و رهائى يافتند ، ديگران بدان عنايت نكردند و به مرگى كه بر ايشان پيشبينى كرده بودم گرفتار شدند . روىهمرفته مىتوان گفت كه اروپائيها در مشرقزمين پرواى اسب خود را بيشتر دارند تا بدن خود را ؛ در داخل و خارج چهارديوارى خود از خطاكارى ابا ندارند و آنگاه عواقب رقتبار و اجتنابناپذير كارهاى خود را همه فقط در اثر آب و هواى نامألوف و غير معتاد مىشمارند . هر سياحى مىتواند به سهولت تصويرى دلانگيز از كشورى كه در آن سفر مىكند بدست دهد . از نظر وى همه چيز تازه است و وى تحت تأثير اين تازگى و طراوت قرار مىگيرد ، بعضيها نيز داراى غريزهاى هستند كه مىتوانند درست را از نادرست تشخيص دهند . نامههائى هم كه من پس از ورود به ايران به دوستانم در وطن خود نوشتم به همين ترتيب پر از عقايد و تصورات زنده و خوشبينانه بود . پس از گذشت زمان دريافتم